باب اوّل در ماهيّت و طبيعت و خواصّ افيون از قول اطبّاء و در او سه مسأله است . مسألهء اوّل در ماهيّت افيون مخفى نماند كه لفظ افيون موضوع است على سبيل الاشتراك فى اللّفظ از براى چند چيز : يكى : صمغ خشخاش مطلقا و اين اطلاقى است كه اهل مشرق و مغرب بر اين متّفق‌اند « 1 » . دوم : صمغ خشخاش سياه و در كتب قدما همه اين اطلاق است ، به واسطهء آنكه زرع خشخاش بسيار نبوده و از خشخاش سياه صحرايى صمغ مىگرفته‌اند و اگر از بستانى نيز بوده ، از زمين مصر تنها « 2 » بوده و از آنجا نقل به اطراف مىكرده‌اند « 3 » . تميمى گفته است كه در هيچ زمين نه در شرق و نه در غرب افيون نباشد الّا در زمين « 4 » مصر ، خاصّه در صعيد مصر ، خاصّه در زمين مخصوص از او بوده و از آنجا به ساير بلاد مىبرده‌اند .

--> ( 1 ) . ل و آ : متفق‌اند بر اين ( 2 ) . ل و آ : تنهايى ( 3 ) . ل و آ : به اطراف نقل مىكرده‌اند ( 4 ) . ل و آ : ديار